Może nie każdy zdaje sobie z tego sprawę, ale historia osadnictwa na terenie dzisiejszego miasta jest starsza niż historia naszego kraju. Na terenie dzisiejszego miasta Sopot, już mniej więcej od VII wieku istniał wczesnośredniowieczny gród. Został on zburzony, najprawdopodobniej w XI wieku. Jego fragmenty możemy jednak jeszcze dziś oglądać przy ul. Haffnera. Znajduje się tam również średniowieczny skansen archeologiczny.

Pod koniec XII wieku, w 1186 roku w dokumencie fundacyjnym klasztoru cystersów w Oliwie, pojawiły się nazwy dwóch osad leżących w granicach dzisiejszego Sopotu - Stawowii i Gręzowi. Ok roku 1212, tym razem w dokumencie fundacyjnym wydanym dla klasztoru norbertanek w Żukowie, przez księcia gdańskiego Mściwoja I, znalazła się również nazwa wsi Świemirowo. Pierwsza piśmiennicza wzmianka o samym Sopocie pochodzi z roku 1283. Wtedy to książę pomorski Mściwoj II podarował małą wioskę rybacką opactwu cystersów w Oliwie. W tym samym dokumencie znalazła się również nazwa wsi Brodwinowo, która dziś jest jedną z dzielnic Sopotu. Miało to być rekompensatą za straty terytorialne jakie cystersi ponieśli na rzecz Zakonu Krzyżackiego. Sopot był niezwykle cenny z powodu dużej ilości bursztynów znajdujących się na położonych w tym rejonie plażach. Było to powodem bardzo częstych sporów terytorialnych z Zakonem.
Cały obszar dzisiejszego miasta znalazł się we władaniu cystersów już w 1316 roku, kiedy to w ramach wymiany z klasztorem norbertanek, cystersi stali się również właścicielami wsi Świemirowo. Po zawarciu z krzyżakami drugiego pokoju toruńskiego, w 1466 roku, Sopot wraz z całym Pomorzem Gdańskim stał się częścią Rzeczypospolitej. Cystersi gospodarzyli nim jednak przez prawie 500 lat, aż do czasu I rozbioru Polski (1772 r.).